boeken uitgeven is 19de eeuws

Wie op een opiniepagina een klaagzang aanheft kan verzekerd zijn van maatschappelijke echo en nagalm. Dat merkte literator Peter Drehmanns na publicatie van zijn schotschrift over uitgeverijen in het algemeen en uitgeverij Querido in het bijzonder. Na negen ‘goed besproken’ (maar waarschijnlijk onvoldoende verkopende) boeken was Querido niet langer enthousiast over zijn manuscripten. Drehmanns hield de eer aan zichzelf, maar kreeg vervolgens ook bij andere uitgeverijen geen voet aan de grond. Zijn persoonlijke werdegang zag de auteur als een teken des tijds: uitgeverijen gaan tegenwoordig alleen nog voor hapklare teksten, marketingstrategieën en zekere kaskrakers. Voor echte literatuur is geen plaats en geen geld meer. Hoewel je over de definitie van literatuur kunt discussiëren, is de actie van Drehmanns op zijn minst ‘moedig’ te noemen. Met zo’n schotschrift roep je al snel de verdenking op je dat je een gefrustreerde schrijver bent die zijn afwijzing niet kan verkroppen. Dat zal zeker meespelen, maar Drehmanns heeft toch ook een punt. Uitgeverijen hebben bestsellers nodig om te overleven en omdat je kaskrakers niet tevoren kunt voorspellen (lees alle bestsellers die ooit eerst werden afgewezen – zoals In de Ban van de Ring) gaan ze steeds meer voor zekerheid en dus voor de middelmaat. Liever de verzamelde columns van een BN-er bij de kassa dan een literair hoogstandje van een oud-gediende. Dat zullen uitgevers niet gauw toegeven – zie de verontwaardigde reactie van Querido – maar het is een onvermijdelijke ontwikkeling. De tijden zijn nu eenmaal veranderd, evenals de markt en de uitgeefwereld. Die ontwikkeling is echter veel breder: het uitgeven van boeken is vanouds een 20ste zoniet 19de eeuwse praktijk, evenals het uitgeven van kranten, het maken van televisie, het behartigen van belangen via politieke partijen en vakbonden, het sparen en lenen via banken, etc, etc. Al die maatschappelijke activiteiten zijn al geruime tijd aan slijtage onderhevig. Er worden nieuwe manieren gezocht en gevonden om projecten te financieren, informatie te genereren en te verspreiden, debatten te voeren en beslissingen te nemen. Drehmanns weet daar genoeg van, want hij heeft een eigen website, een beigen log, hij twittert en hij maakt filmpjes. Waarom dan nog langer vasthouden aan die oude manier van publiceren? Aan die fossiele uitgevers uit een vervlogen eeuw? Houdt dan echt de eer aan jezelf en maak je klaar voor een sprong voorwaarts naar een nieuwe wereld van internationalisering en digitalisering. Na de wetenschap, de politiek en het bedrijfsleven wordt het tijd dat ook de Nederlandse literatuur zich internationaal oriënteert. En dan bedoel ik niet het vertalen van dichtbundels voor de Kroatische lezersmarkt, maar het direct in het Engels schrijven van manuscripten. Als Nederlandse uitgevers alleen nog wensen te investeren in jonge meiden met liefst blonde haren en een diep decolleté, dan wordt het tijd dat de mannelijke schrijvers van boven de vijftig zich aaneensluiten tot de ‘Angry Old Men’ (of – naar het decennium – ironisch genoeg – tot ‘de tieners’), hun moedertaal boycotten en alleen nog maar Engelse strofen fabriceren. In combinatie met de digitalisering betekent dat niet alleen een snellere en goedkopere productie en verspreiding, maar tevens een grotere – want internationale – markt om je producten kwijt te raken. En dan hoef je niet eens het wiel zelf uit te vinden. Printing on demand van je manuscript via bijvoorbeeld internetaanbieder Amazon kost relatief weinig, genereert aandacht en levert in ieder geval iets op. Hetzelfde manuscript als e-book is echter veel aantrekkelijker: nauwelijks kosten en 70% opbrengst van elk verkochte titel. What are we waiting for? Een woordenboek Nederlands-Engels heb ik al. Kees M. Paling is cultuursocioloog en auteur van zeven boeken